تاریخ انتشار: ۲۵ مهر ۱۳۹۲ - 11:32        کد خبر: ۲۶۱۸۴

˝پروتکل الحاقی˝ چیست؟

     
رهیاب نیوز :جمهوری اسلامی ایران پروتکل الحاقی را در دسامبر ۲۰۰۳ امضا کرد، ولی هنوز آن را به تصویب نرسانده است، بنابراین از نظر حقوق بین‌الملل ملزم به اجرای مفاد آن نیست.

به گزارش رهیاب نیوز  به  نقل از باشگاه خبرنگاران جوان ، "عباس عراقچی"، مذاکره کننده ارشد ایران در مذاکرات ژنو، در مصاحبه با خبرگزاری آی‌ پی‌اس درباره پذیرش پروتکل الحاقی توسط ایران، اعلام کرد: "ایران مایل به اجرای پروتکل الحاقی در بخش نهایی توافق هسته‌ای است که روی آن توافق حاصل شده است".


معاون وزیر امور خارجه کشورمان با بیان این که پروتکل الحاقی بخشی از بازی نهایی است، گفت: این موضوع روی میز قرار دارد، اما نه اکنون، بلکه  این بخشی از مرحله پایانی است."

"خبرگزاری فرانسه" نیز ضمن اشاره به صحبت‌های عراقچی درباره پذیرش پروتکل الحاقی ، به صحبت‌های ماه گذشته جان‌کری در این باره اشاره کرد و نوشت: پذیرش پروتکل الحاقی توسط ایران می‌تواند به حل مسئله هسته‌ای ایران کمک کند.

"پروتکل الحاقی" چیست؟
 کشورهای عضو ان.پی.تی، در سال ۱۹۹۷ برای تقویت هدف جلوگیری از اشاعه سلاح‌های هسته‌ای توافق‌ نامه جدیدی بنام "پروتکل الحاقی" امضا کردند. این سند اختیارات آژانس را برای نظارت بر چگونگی عملکرد کشورهای عضو نسبت به وضعیت قبل از آن بسیار افزایش می‌دهد.

جمهوری اسلامی ایران پروتکل الحاقی را در دسامبر 2003 امضا کرد، ولی هنوز آن را به تصویب نرسانده است؛ بنابراین از نظر حقوق بین‌الملل ملزم به اجرای مفاد آن نیست.

در همین راستا، برخی  نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز اظهاراتی درباره پذیرفتن پروتکل الحاقی توسط ایران بیان کردند.


سیدحسین نقوی‌ حسینی سخنگوی کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس شورای اسلامی پذیرش پروتکل الحاقی توسط ایران را منوط به تصویب آن در مجلس شورای اسلامی دانسته است.

به گفته نقوی‌حسینی، "پذیرش پروتکل الحاقی توسط جمهوری اسلامی باید در مجلس شورای اسلامی تصویب شود و در صورت توافق دولت با طرف غربی باید این موضوع در مجلس تصویب شود و اگر مجلس پروتکل الحاقی را رد کند، دولت نمی‌تواند توافقنامه‌ای در این زمینه امضا کند".

سخنگوی کمیسیون امنیت‌ ملی مجلس در گفتگو با یکی از خبرگزاری‌ها تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران اکنون پروتکل الحاقی را نپذیرفته است و بنابراین گفت‌ وگوها و مذاکرات ایران و گروه 1+5  در چارچوب NPT انجام می‌شود و در چارچوب پروتکل الحاقی نیست و اگر مسئولیتی بپذیریم نیز در چارچوب NPT خواهد بود.

نقوی‌ حسینی ادامه داد: بعد از پذیرش مسئولیت‌ها توسط جمهوری اسلامی ایران در قالب NPT اگر ما از غربی‌ها حسن نیت ببینیم، تحریم‌ها لغو شود، همکاری هسته‌ای با جمهوری اسلامی ایران آغاز شود و فعالیت‌های هسته‌ای ما با روال عادی خود انجام شود، روی پروتکل الحاقی فکر می‌کنیم اما در شرایط کنونی در مرحله‌ای نیستیم که درباره پروتکل الحاقی یا پذیرش آن صحبت کنیم.

وی در این باره گفت: جمهوری اسلامی ایران در مراحل بعدی در صورت مشاهده حسن نیت غربی‌ها و لغو تحریم‌ها و به رسمیت شناخته شدن فعالیت‌های هسته‌ای‌ خود و غنی‌سازی در ایران و ندیدن اراده سیاسی فرا NPT در گروه 1+5 درباره پروتکل الحاقی فکر می‌کند.


منصور حقیقت‌ پور، نائب رئیس کمیسیون امنیت‌ ملی و سیاست‌ خارجی مجلس شورای اسلامی پذیرفتن پروتکل الحاقی توسط هیئت مذاکر‌ه‌ کننده جمهوری اسلامی را مردود دانسته و اعتقاد دارد " مسلما مقامات ایرانی شرکت‌ کننده در مذاکره با گروه 1+5 مواردی همچون پروتکل الحاقی را قبول نخواهند کرد و به طور مطمئن   به این سمت نخواهند رفت.

منصور حقیقت‌ پور مطرح کردن این بحث‌ها را بازی سیاسی و دیپلماتیک آمریکایی‌ها دانسته و تاکید کرده است: "آن‌ها ناچارند، حقوق حقه جمهوری اسلامی ایران را به رسمیت بشناسند و در مقابل قله بلند علمی ایران زانو بزنند".

186کشور جهان عضو این معاهده هستند و کشورهای کوبا، هند، پاکستان و رژیم صهیونیستی عضو این معاهده نیستند.

مفاد پروتکل الحاقی
 

پروتکل الحاقی مشتمل بر 18 ماده است که  بخش از آنها در زیر می آید:

ماده 1 پروتکل، تصریح می‌ کند «مقررات موافقت‌نامة پادمان، تا جایی که با مقررات این پروتکل مرتبط و منطبق باشند، در این پروتکل اعمال خواهد شد. در صورت وجود تناقض بین مقررات موافقت‌نامه پادمان و این پروتکل، مقررات این پروتکل حاکم خواهد بود.‌»

مواد 2 و 3 نیز در رابطه با ارائه اطلاعات است که ماده 3 خود شامل 3 بخش است:

2-1- ارائه اطلاعات مورد لزوم توسط کشورعضو برای آژانس که شامل موارد زیر است:

الف) شرح کلی و نیز اطلاعات مشخص کننده مکان اجرای فعالیت‌های تحقیق و توسعه مرتبط با چرخة سوخت هسته‌ای که در آنها از مواد هسته‌ای استفاده نمی‌شود و در هر جایی که توسط کشور تأمین هزینه شود، پروانه فعالیت دریافت کند، کنترل و یا از طرف کشور اجرا شود؛

ب ) اطلاعات تعیین شده توسط آژانس و مورد توافق کشور، در مورد فعالیت‌های بهره‌برداری مرتبط با پادمان در مؤسسات و مکان‌های خارج از مؤسسات که در آنها مواد هسته‌ای به طور معمول استفاده می‌شود؛

ج ) شرح کلی در مورد ساختمان در هر ساختگاه (Site)، شامل کاربری آن و ذکر محتویات آن در صورتی که در شرح کلی روشن و کافی نباشد، نقشه‌ای از سایت نیز باید همراه با شرح کلی باشد؛

د ) اطلاعات مربوط به معادن اورانیوم و کارخانجات تغلیظ اورانیوم و توریوم؛

ه ) اطلاعات مربوط به مواد چشمه که به ترکیب و خلوص مناسب جهت تولید سوخت یا غنی‌سازی ایزوتوپی نرسیده‌اند؛

و ) اطلاعات مربوط به صادرات و واردات موادی که بر اساس موافقت‌نامه 153/INFCIRC لازم به ارائه آن نبوده است؛

ز ) اطلاعت مربوط به موادی که از پادمان معاف شده‌اند (به طور مثال موادی که در فعالیت‌های غیر هسته‌ای استفاده می‌شوند)؛

ح) اطلاعات مربوط به پسمان‌هایی با پرتوزایی متوسط یا بالا شامل پلوتونیم، اورانیوم با غنای بالا یا اورانیوم 233 که پادمان بر آنها خاتمه یافته است؛

ط ) تجهیزات و مواد غیر هسته‌ای معین که در ضمیمه 2 پروتکل فهرست شده است؛

ی ) برنامه کلی مرتبط با توسعه چرخه سوخت هسته‌ای طی 10 سال آینده.

2-2- شامل تعهد کشور عضو در مورد:

الف) شرح کلی و نیز اطلاعات مشخص کننده مکان اجرای فعالیت‌های تحقیق و توسعه مرتبط با چرخه سوخت هسته‌ای که در آنها از موادی هسته‌ای استفاده نمی‌شود و در هر جایی توسط کشور عضو تأمین هزینه شده، پروانه فعالیت دریافت‌ کند، کنترل و یا از طرف آن کشور اجرا شود؛

ب ) شرح کلی از فعالیت‌ها و مشخصات اشخاص حقیقی و حقوقی جهت چنین فعالیت‌هایی، در مکان‌های شناسایی شده توسط آژانس در خارج از محلی که آژانس آنها را عملاً مربوط به فعالیت‌های آن محل بداند ارائه چنین اطلاعاتی منوط به درخواست ویژه از جانب آژانس است و باید با مشورت با آژانس و به موقع انجام پذیرد؛

2-3- بنا به درخواست آژانس، کشور عضو باید در مورد هرگونه اطلاعاتی که بر طبق این ماده ارائه خواهد شد تا آنجا که به اهداف پادمان مربوط است، تفضیلات و توضیحات را در اختیار آژانس قرار دهد. ماده 3 نیز اشاره می‌‌کند که اطلاعات مطرح شده در بندهای الف – (1)، (3)، (4)، (5)، (6-الف)، (7) و مادة 2- ب (1) باید ظرف 180 روز از تاریخ اجرای این پروتکل در اختیار آژانس قرار گیرد. این اطلاعات من حیث‌المجموع شامل موارد زیر است:

- این اطلاعات باید سالیانه به هنگام شود؛

- اطلاعات سالیانه در مورد صادرات و واردات مواد هسته‌ای، هنوز به مرحله اعمال پادمان نرسیده‌اند؛

- اطلاعات سه ماهه در مورد صادرات و واردات تجهیزات و مواد هسته‌ای مشخص شده در ضمیمه دو پروتکل الحاقی؛

- اطلاعیه در مورد تغییرات در مکان‌های نگهداری پسمان‌هایی با پرتوزایی بالا و اطلاع قبلی به آژانس در مورد طرح‌های فرآوری بعدی این پسمان‌ها.

ماده 4 نیز در مورد دسترسی‌های تکمیلی صحبت می‌کند که از موارد اساسی و پایه‌ای اقدامات تحت این پروتکل است. این ماده تشریح می‌‌کند که چرا و چه موقع دسترسی‌های تکمیلی باید انجام شود. این دسترسی می‌تواند جهت اطمینان از فقدان هسته‌ای و فعالیت‌های انجام نشده و رفع سؤالات در ارتباط با صحیح و کامل بودن اطلاعات فراهم شده بر طبق ماده 2 یا حل هر گونه تناقض در رابطه این اطلاعات باشد. دسترسی‌های تکمیلی همچنین می‌تواند جهت تأیید وضعیت برچیده شدن یک مؤسسه یا مکانی خارج از مؤسسات که معمولاً مواد هسته‌ای در آن‌ها به کار رفته‌اند باشد. این دسترسی باید به جز در مواردی که مربوط به بازدیدهای بررسی اطلاعات طراحی یا بازرسی‌های ویژه یا معمولی از آن سایت باشد و حداکثر 2 ساعت یا کمتر از آن و در بقیه موارد حداقل 24 ساعت قبل به اطلاع کشور مورد نظر رسانیده شود. همچنین ماده فوق فرصتی را جهت توضیح و موجبات تسهیل برای رفع شبهه یا تناقض هر مسأله مورد نظر را به کشور عضو می‌دهد. چنین فرصتی پیش از درخواست بازرسی فراهم شد مگر آنکه آژانس تشخیص دهد که تأخیر در بازرسی به هدف و منظور بازرسی لطمه می‌زند.

ماده 5 نیز تعهد کشورهای عضو را در مورد اجازه دسترسی به مکان‌های مورد نظر بیان می‌دارد. بند ج این ماده نیز اشعار می‌دارد که «هر مکان تعیین شده توسط آژانس به غیر از مکان‌های اشاره شده در بندهای الف و ب این ماده جهت انجام نمونه برداری‌های محیطی مختص آن مکان، چنانچه کشور عضو نتواند امکان دسترسی به این مکان‌ها را فراهم آورد، باید فوراً تلاش معقول خود را جهت برآوردن خواسته‌های آژانس از مناطق مجاور یا از طریق روش‌های دیگر به کار بندد.

این بند کشورها را ملزم به پذیرش تعهدی می‌نماید که مغایر با اصل حاکمیت ملی است و کشور متعهد ناچار است که به نفع یک سازمان بین‌المللی از اصل منافع ملی خود در این مورد صرف نظر نماید.

ماده 6 فعالیت‌های مجاز آژانس را در زمان دسترسی به مکان‌های مورد اشاره در ماده 5 بیان می‌کند که این به طور کلی عبارت است از مشاهدات عینی، جمع‌آوری نمونه‌های محیطی، استفاده از دستگاه‌های آشکارسازی و اندازه‌گیری پرتوها و به کارگیری انواع مهر و موم و وسایل شناسایی و تشخیص دستکاری‌ها بررسی سوابق پادمانی مربوط به تولید و حمل.

ماده 7 در مورد دسترسی‌های کنترل شده بر طبق این پروتکل جهت پیشگیری از انتشار اطلاعات حساس رعایت مقررات ایمنی یا حفاظت فیزیکی یا حفظ اطلاعات حساس اختصاصی یا تجاری بحث می‌کند.

ماده 8 نیز در این پیمان از حساسیت خاصی برخوردار است زیرا تا حدودی به حق حاکمیت ملی کشور عضو خدشه وارد می‌سازد. در این ماده عنوان می‌شود که در هیچ یک از مفاد این پروتکل نباید موجب گردد که کشور عضو مکان‌هایی علاوه بر موارد اشاره شده در مواد 5 و 9، مورد درخواست برای انجام فعالیت‌های بازرسی در یک مکان خاص، را در دسترس آژانس قرار ندهد. آژانس باید بلادرنگ برای انجام چنین درخواستی به هر تلاش منطقی دست بزند.

ماده 12 نیز مواردی است که کشور عضو را مجبور به پذیرفتن تعهداتی می‌کند که با اصل حاکمیت ملی کشورها در تضاد است.

این ماده تصریح می‌‌کند که کشور عضو باید ظرف یک ماه از تاریخ دریافت یک درخواست، روادید مناسب با مجوز ورود و خروج مکرر و یا روادید عبور را در صورت لزوم، در اختیار بازرس انتخابی و معرفی شده در درخواست، قرار دهد تا بازرس بتواند به منظور انجام وظایف خود وارد قلمرو کشور عضو شده و در آنجا بماند. هرگونه روادید مورد درخواست باید حداقل یک سال معتبر بوده و در صورت درخواست برای مدت انتصاب بازرس مورد نظر در کشور عضو تمدید شود.

بازرسی‌های بدون اطلاع ( NO-Notice Intspection)

این بازرسی‌ها شامل بازرسی‌هایی است که بدون اطلاع قبلی در مورد زمان فعالیت‌ها یا مکان‌های مورد بازرسی، در یک بازرسی انجام می‌شود.

در عمل این موضوع، بدان معنی است که کشور و بهره‌بردار، زمانی از قصد بازرسان جهت انجام بازرسی مطلع می‌شوند که بازرسان آژانس به یک سایت وارد شده‌اند.

همانطور که خاطر نشان شد این موضوع به طور مشخص مستلزم این است که کشور برای چنین بازرسی، ویزایی را از بازرسان درخواست نکنند یا ویزای ورود مکرر به آنان اعطا نماید.

ماده 83 INFCIRC/153 در زیر بندهای الف، ب، ج مواد مربوط به بازرسی‌های عادی غیرمعمول و ویژه را مطرح می کند.

در ماده 84 نیز به عنوان اقدام تکمیلی اشاره می‌کند که: «علیرغم مقررات ماده 83، آژانس می‌‌تواند به عنوان یک اقدام تکمیلی، بخشی از بازرسی‌های معمولی پیرو ماده 80 را بر طبق اصل نمونه‌برداری اتفاقی، بدون اطلاع قبلی انجام دهد.»

آژانس متعهد شده است که «هرگاه عملی باشد» و بر اساس برنامه‌کاری، باید به طور دوره‌ای برنامه کلی بازرسی‌های اعلام شده و اعلام نشده خود را با ذکر کلی زمان‌های پیش‌بینی شده جهت بازرسی‌ها را به دولت ایران اعلام کند.

ذکر واژه Whenever Practible نیز به طور کلی می‌تواند، تفاسیر مختلفی درباره امکان اعلام یا عدم اعلام به همراه داشته باشد.

درباره اماکنی  که مرتبط با مواد هسته‌ای بوده ولی حاوی مواد هسته‌ای نیست نیز لزوم اخذ مجوزهای تکمیلی برای انجام وظیفه آژانس به منظور بازرسی‌های بدون اطلاع قبلی  تعیین شده که در INFCIRC/153 پیش‌بینی شده است.

دسترسی به  اماکن دیگر مورد نظر آژانس نیز باید موضوعی و  با توافقات داوطلبانه با کشور عضو انجام شود که مفهوم بازرسی‌های بدون اطلاع به این اماکن مربوط نمی‌شود.


کلمات کلیــدی : ,
آرشیو خبر
  
تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
فواد معصوم رئیس‌جمهور عراق شد دولت لایحه کمک به کرانه باختری را با فوریت به مجلس ارائه دهد هواپیمای الجزایری با 116 سرنشین سقوط کرد درگیری فوتبالیست‌های اسرائیلی و حامیان غزه+عکس علی کریمی تیتر یک یاهو شد+عکس نامه محسن رضایی به فرمانده گردان‌های قسام کشتار با طعم پپسی/عکس تفریحات سالم به سبک صهیونیستی+عکس پوتین با چشمان آتشین روی جلد نیوزویک رفت+عکس ائتلاف کردستان عراق فواد معصوم را برای تصدی ریاست جمهوری نامزد کرد ۱۵ماه زندان برای «هالو» المنار تصاویری از هدف قرار گرفتن یک نظامی صهیونیست پخش کرد آخرین وضعیت جسمی آیت‌الله مهدوی کنی روحانی خود را پشت چه چیزی مخفی می کند؟! عکس- چهره جدید تیموریان را در کنار رئیس جمهور ببینید شرط ملی‌پوش کاستاریکایی برای پرسپولیس عکس/ کورس محمود احمدی نژاد با فرهاد مجیدی بر سر توپ! داعش چگونه پول در می آورد حسین هدایتی در راه بازگشت پیشنهاد نجومی پیکان به سید جلال حسینی علی کریمی مجددا به میدان بازی بر می گردد عکس/ جدول مقایسه‌ای پرسپولیس و استقلال در مورد قرارداد بازیکنان پیروانی مربی پرسپولیس شد راز عجیب انتشار لیست پرسپولیس/ دایی را فراری دادند؟ تیم انگلیسی مهرداد پولادی مشخص شد عکسی که احمدی‌نژاد منتشر کرد/ کورس با اسطوره استقلال! تلفن هوشمندی که به روبات تبدیل می شود / عکس نماینده آمریکا خواستار بمباران ایران شد تصاویر/ چپ کردن کامیون حمل پورشه برادر‌زاده رهبر داعش کشته شد دردسر پیراهن ۸ برای مهاجم جدیدپرسپولیس عکس/ برنامۀ مدارس تحت اشغال داعش آخرین آمار کاربران اینترنت جهانی تا پایان سال جرم‌گیری به مینای دندان آسیب نمی‌رساند واکنش قرضاوی به اخراج مسیحیان از موصل آشنایی با حمله یا سکته قلبی راه هایی برای چاق کردن صورت و گونه 10 علت کمردرد سرگیجه چیست؟ دلایل سرگیجه کدام اند؟ خوراکی هایی که احساسات شما را تحت تاثیر قرار می دهند
پس از گذشت یک سال عملکرد شورای چهارم شهر اهواز را چگونه ارزیابی می کنید؟